---
title: Po instalacji
description: Kroki konfiguracji po instalacji CachyOS
tableOfContents:
  minHeadingLevel: 1
  maxHeadingLevel: 3
---

import { Tabs, TabItem, Steps } from '@astrojs/starlight/components';

## Aktualizacja Systemu

:::tip
Zapoznaj się z naszymi [Zabezpieczeniami i najlepszymi praktykami](/pl/cachyos_basic/faq#bezpieczeństwo-i-najlepsze-praktyki), aby uniknąć częstych błędów i utrzymać bezpieczeństwo systemu.
:::

<Tabs>

<TabItem label="Używając Octopi (GUI)">

Octopi to graficzny menedżer pakietów dla dystrybucji opartych na Arch, który zapewnia wygodny sposób zarządzania pakietami i aktualizacjami.
Aby zaktualizować system za pomocą Octopi, wykonaj następujące kroki:

<Steps>

1. Uruchom **Octopi** z menu aplikacji.
2. W głównym oknie kliknij przycisk **Sprawdź aktualizacje** (w lewym górnym rogu), a następnie obok niego **Aktualizacja systemu**.
3. Octopi sprawdzi teraz dostępne aktualizacje i poprosi o zainstalowanie ich w samym Octopi lub w terminalu.
4. Aby kontynuować aktualizację, kliknij przycisk **Zastosuj**.
5. Octopi pobierze i zainstaluje aktualizacje.
6. Zaleca się ponowne uruchomienie komputera po dużej aktualizacji **(szczególnie jeśli zaktualizowano jądro)**.

</Steps>

</TabItem>

<TabItem label="Używając Pacmana">

<Steps>

1. Otwórz emulator terminala (lub naciśnij `ctrl + alt + t` - `mod + return` w menedżerze okien, np. Qtile).
2. Uruchom następujące polecenie, aby zaktualizować system:

   ```sh
   sudo pacman -Syu
   ```
3. Zaleca się ponowne uruchomienie komputera po dużej aktualizacji **(szczególnie jeśli zaktualizowano jądro)**.

</Steps>

</TabItem>

<TabItem label="Aktualizacja Systemu Offline">

*CachyOS wspiera aktualizacje systemu offline za pomocą skryptu [`pacman-offline`](https://github.com/eworm-de/pacman-offline). Pozwala to systemowi na pobieranie aktualizacji pakietów i ich zastosowanie przy następnym restarcie. (Tak, jak w systemie Windows)*

:::note
Narzędzie `pacman-offline` integruje się z funkcją aktualizacji offline systemd. Automatycznie obsługuje aktualizacje jądra i ładowanie modułów.

Plik `/etc/pacman.d/offline.conf` jest kluczowy do zarządzania, które pakiety są aktualizowane podczas regularnych i offline'owych aktualizacji. Upewnij się, że jest on poprawnie skonfigurowany dla wybranego jądra lub dodaj pakiety, które chcesz, aby były aktualizowane tylko podczas wykonywania pacman-offline i ignorowane podczas regularnej aktualizacji. Przykład: `pacman -Syu`.

**Jeśli włączysz timer automatycznych aktualizacji, nie musisz już ręcznie aktualizować systemu.**
:::

<Steps>

1. **Zainstaluj pakiet pacman-offline**

   ```bash
   sudo pacman -S pacman-offline
   ```

2. **Poinformowanie Pacmana o konieczności czytania z oddzielnej listy ignorowanych pakietów.**

   :::note[Dodaj linię po sekcji [options]. Sprawdź poniższy przykład jako odniesienie.]
   :::

   ```bash title='Dodaj następującą linię do pliku /etc/pacman.conf'
   Include = /etc/pacman.d/offline.conf
   ```
   *Przykład*
   ```bash
   # /etc/pacman.conf
   # REPOZYTORIA
   #   - mogą być zdefiniowane tutaj lub dołączone z innego pliku
   #   - pacman będzie przeszukiwał repozytoria w kolejności zdefiniowanej tutaj
   #   - lokalne/niestandardowe mirrory mogą być dodane tutaj lub w oddzielnych plikach
   #   - repozytoria wymienione jako pierwsze będą miały pierwszeństwo, gdy pakiety
   #     mają identyczne nazwy, niezależnie od numeru wersji
   #   - w adresach URL $repo zostanie zastąpione nazwą bieżącego repozytorium
   #   - w adresach URL $arch zostanie zastąpione nazwą architektury
   #
   # Wpisy repozytoriów mają format:
   #       [nazwa-repo]
   #       Server = NazwaSerwera
   #       Include = SciezkaDoPliku
   #
   # Nagłówek [nazwa-repo] jest kluczowy - musi być obecny i
   # niezakomentowany, aby włączyć repozytorium.
   #
   # OPCJE OGÓLNE
   [options]
   # inne opcje, takie jak 'Color', 'CheckSpace', itp. mogą być tutaj
   Include = /etc/pacman.d/offline.conf
   ```
3. **Dodanie jąder CachyOS, aby pacman ignorował je podczas regularnych aktualizacji**

   Narzędzie `pacman-offline` używa tego pliku do określenia, które pakiety ignorować podczas tradycyjnych aktualizacji pacmana.

   Przykład: kiedy uruchamiasz `sudo pacman -Syu`

   *Zastąp zawartość pliku `/etc/pacman.d/offline.conf` następującym tekstem:*

   ```text
   # Jądra Arch Linux
   IgnorePkg = linux linux-headers linux-docs
   IgnorePkg = linux-lts linux-lts-headers linux-lts-docs
   IgnorePkg = linux-zen linux-zen-headers linux-zen-docs
   IgnorePkg = linux-hardened linux-hardened-headers linux-hardened-docs

   # Jądra CachyOS
   IgnorePkg = linux-cachyos linux-cachyos-headers linux-cachyos-nvidia-open linux-cachyos-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-bmq linux-cachyos-bmq-headers linux-cachyos-bmq-nvidia-open linux-cachyos-bmq-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-bore linux-cachyos-bore-headers linux-cachyos-bore-nvidia-open linux-cachyos-bore-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-deckify linux-cachyos-deckify-headers linux-cachyos-deckify-nvidia-open linux-cachyos-deckify-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-eevdf linux-cachyos-eevdf-headers linux-cachyos-eevdf-nvidia-open linux-cachyos-eevdf-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-gcc linux-cachyos-gcc-headers linux-cachyos-gcc-nvidia-open linux-cachyos-gcc-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-hardened linux-cachyos-hardened-headers linux-cachyos-hardened-nvidia-open linux-cachyos-nvidia-hardened-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-lts linux-cachyos-lts-headers linux-cachyos-lts-nvidia-open linux-cachyos-lts-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-rc linux-cachyos-rc-headers linux-cachyos-rc-nvidia-open linux-cachyos-rc-nvidia-open linux-cachyos-rc-zfs
   IgnorePkg = linux-cachyos-rt-bore linux-cachyos-rt-bore-headers linux-cachyos-rt-bore-nvidia-open
   IgnorePkg = linux-cachyos-server linux-cachyos-server-headers linux-cachyos-server-nvidia-open linux-cachyos-server-zfs
   ```

   *Teraz wszystkie te pakiety będą ignorowane podczas regularnych aktualizacji, ale sprawdzane podczas przygotowania do aktualizacji offline.*

3. **Rozpocznij przygotowanie do aktualizacji offline tylko raz**

   ```bash title='Uruchom następujące polecenie'
   sudo systemctl start pacman-offline-prepare.service
   ```
   To polecenie spowoduje jednorazowe wykonanie pacman-offline, zsynchronizowanie baz danych pakietów i pobranie aktualizacji, ale bez ich instalacji.

</Steps>

*Jeśli chcesz, aby ten skrypt działał automatycznie, wykonaj następujące kroki:*

<Steps>

1. **Włącz timer przygotowania**

   Włączenie `pacman-offline-prepare.timer` pozwoli systemd na codzienne uruchamianie tego skryptu w celu pobierania aktualizacji kilka minut po każdym uruchomieniu systemu.

   ```bash
   sudo systemctl enable pacman-offline-prepare.timer
   ```

2. **Uruchom ponownie system:**

   Aktualizacje zostaną zainstalowane podczas następnego ponownego uruchomienia systemu.

3. **(Opcjonalnie) Automatyczne ponowne uruchamianie systemu:**

    Włącz `pacman-offline-reboot.timer`, aby system automatycznie uruchamiał się ponownie domyślnie o **3 w nocy** (Twoja strefa czasowa), jeśli są oczekujące aktualizacje. Pamiętaj, że nie zawsze odbywa się to o tej samej porze ze względu na `RandomizedDelaySec`, który domyślnie jest ustawiony na 2 godziny.

    ```bash
    sudo systemctl enable pacman-offline-reboot.timer
    ```

    :::tip
    Możesz edytować plik `pacman-offline-reboot.timer`, aby zmienić godzinę, o której system ma się ponownie uruchomić, jeśli są oczekujące aktualizacje, lub wyłączyć losowy harmonogram.
    :::

</Steps>

</TabItem>

<TabItem label="Cachy-Update">

Fork [Arch-Update](https://github.com/Antiz96/arch-update)

Powiadamiający o aktualizacjach i aplikujący je dla Arch Linux, który pomaga w ważnych zadaniach przed i po aktualizacji.
Zawiera dynamiczny i klikalny aplet w zasobniku systemowym dla łatwej integracji z dowolnym środowiskiem graficznym / menedżerem okien.

Włącz Cachy-Update w CachyOS Hello > Apps/Tweaks > Cachy Update enabled

- Funkcje:
  - Automatyczne sprawdzanie i listowanie dostępnych aktualizacji.
  - Sprawdzanie najnowszych wiadomości z Arch Linux (i oferowanie ich wyświetlenia, jeśli są).
  - Sprawdzanie osieroconych pakietów (i oferowanie ich usunięcia, jeśli są).
  - Sprawdzanie starych i odinstalowanych pakietów w pamięci podręcznej (i oferowanie ich usunięcia, jeśli są).
  - Sprawdzanie oczekującej aktualizacji jądra wymagającej ponownego uruchomienia (i oferowanie tego, jeśli jest).
  - Sprawdzanie usług wymagających ponownego uruchomienia po aktualizacji (i oferowanie tego, jeśli są).
  - Wsparcie dla `sudo`, `sudo-rs`, `doas` i `run0`.

**Interwał sprawdzania aktualizacji:** `Raz 15 sekund po uruchomieniu, a następnie co godzinę.`

- Jak zmienić interwał sprawdzania aktualizacji:

```sh title='Uruchom następujące polecenie'
systemctl --user edit --full arch-update.timer
# Wskazówka: Możesz również użyć dowolnego edytora tekstu zamiast `nano`
# np. EDITOR=micro systemctl --user edit --full arch-update.timer
```
Domyślna zawartość pliku:
```systemd
[Timer]
OnStartupSec=15 # Sprawdź aktualizacje 15 sekund po uruchomieniu
OnUnitActiveSec=1h # Sprawdzaj aktualizacje co godzinę
```

Zasadniczo możesz zmienić wartość `OnUnitActiveSec` na dowolną. Na przykład, jeśli chcesz sprawdzać aktualizacje co 30 minut, zmień ją na `30m`. lub co 6 godzin, zmień ją na `6h`. Sprawdź ten [dokument](https://www.freedesktop.org/software/systemd/man/latest/systemd.time.html#Parsing%20Time%20Spans) aby uzyskać więcej informacji na temat ustawiania interwału czasowego.

W przypadku, gdy chcesz, aby Cachy-Update sprawdzał nowe aktualizacje tylko raz przy starcie systemu, możesz po prostu całkowicie usunąć linię `OnUnitActiveSec`.

Podziękowania dla [Antiz](https://github.com/Antiz96) za utrzymywanie projektu nadrzędnego Arch-Update i za implementację Cachy-Update

</TabItem>

</Tabs>

## Konfiguracja Zapory Sieciowej (ufw)
:::note
UFW jest domyślnie włączone po instalacji.
:::
Aby skonfigurować ufw, wykonaj następujące kroki:

<Tabs>

<TabItem label="Włącz">

```bash
sudo ufw enable
```

</TabItem>

<TabItem label="Wyłącz">

```bash
sudo ufw disable
```

</TabItem>

<TabItem label="Zezwól">

Domyślnie ufw ignoruje ruch przychodzący i zezwala na ruch wychodzący; możesz dodać konkretne reguły do zapory sieciowej, aby blokować lub zezwalać na określone połączenia.

```bash
# Na przykład:
sudo ufw allow ssh
```

</TabItem>

<TabItem label="Odmów">

```bash
# Aby zablokować określony port, sprawdź poniższy przykład:
sudo ufw deny 80
```

</TabItem>

<TabItem label="Status">

```bash
sudo ufw status verbose
```

</TabItem>

</Tabs>

:::note
Zachowaj ostrożność podczas konfigurowania reguł zapory sieciowej, ponieważ nieprawidłowo skonfigurowane reguły mogą zablokować dostęp do Twojego systemu.
:::

:::note
Możesz także skonfigurować ją graficznie, korzystając z sekcji "Zapora sieciowa" w ustawieniach KDE Plasma.
:::

## Włączanie Menu Globalnego
W przypadku niektórych aplikacji, takich jak Visual Studio Code, menu globalne może nie działać lub może być dołączone do aplikacji nadrzędnej zamiast do panelu.

```sh
# Aby włączyć obsługę menu globalnego, uruchom polecenie i ponownie uruchom aplikację.
sudo pacman -S appmenu-gtk-module libdbusmenu-glib
```

## Włącz wsparcie AppArmor używając profili AppArmor.d (Opcjonalnie)

<Steps>

1. Dodaj następujące parametry jądra do swojego menedżera rozruchu, zobacz [Konfiguracja menedżera rozruchu](/pl/configuration/boot_manager_configuration) jako odniesienie

   ```text
   lsm=landlock,lockdown,yama,integrity,apparmor,bpf
   ```

2. Zainstaluj pakiety apparmor i apparmord **(Zestaw ponad +1500 profili)**
   ```bash
   sudo pacman -S apparmor apparmor.d
   ```

3. Włącz/Uruchom usługę AppArmor

   ```bash
   systemctl enable --now apparmor.service
   ```

4. Włącz buforowanie profili AppArmor

   ```shell
   # /etc/apparmor/parser.conf
   ## Dodaj następujące linie:
   write-cache
   Optimize=compress-fast
   cache-loc /etc/apparmor/earlypolicy/
   ```
   Zapisz plik i uruchom ponownie.
</Steps>

## Zmiana Domyślnej Powłoki

Obecnie CachyOS używa [fish](https://fishshell.com/) jako domyślnej powłoki logowania użytkownika. Jednak możesz zmienić
domyślną powłokę na dowolną inną.

<Tabs>
   <TabItem label='bash'>

      Jest to domyślna powłoka w prawie każdej dystrybucji Linuksa. Jest również nadal używana jako powłoka logowania użytkownika root. bash
      posiada podstawową funkcjonalność autouzupełniania i łatwe zarządzanie historią. Różni się od zsh i fish tym, że nie ma
      zaawansowanej personalizacji i ekosystemu wtyczek, które mają zarówno fish, jak i zsh.


      ```sh title='Zmiana domyślnej powłoki na bash'
      chsh -s /usr/bin/bash
      ```

   </TabItem>

   <TabItem label='zsh'>

      Dostarczamy [konfigurację zsh](https://github.com/CachyOS/cachyos-zsh-config) z często używanymi wtyczkami i konfiguracjami.
      Ma ona na celu zapewnienie funkcjonalności 1:1 z naszą [konfiguracją fish](https://github.com/CachyOS/cachyos-fish-config).
      Jest to również domyślna powłoka używana w MacOS.

      ```sh title='Zmiana domyślnej powłoki na zsh'
      chsh -s /usr/bin/zsh
      ```

   </TabItem>
</Tabs>

## Aktualizacja/używanie [tldr](https://github.com/tldr-pages/tldr)

:::note
CachyOS używa [tealdeer](https://github.com/tealdeer-rs/tealdeer), która jest szybszą implementacją oryginalnego tldr opartą na Rust.
:::

To narzędzie jest niezwykle przydatne dla tych, którzy nie chcą dużo czytać ani tracić czasu na czytanie strony pomocy/man.

<Steps>

1. ```sh title="Otwórz terminal i uruchom następujące polecenie"
   tldr --update
   ```
2. Przykład użycia tldr:
   ```sh
   tldr java
     Execute a `.jar` program:

      java -jar filename.jar

   # Jak widać, jest to naprawdę przydatne, a nowe narzędzia/strony są dodawane z czasem.
   ```

</Steps>

## Zarządzanie plikami AppImage

AppImage to przenośne aplikacje, które działają na większości dystrybucji Linuksa bez potrzeby instalacji ani uprawnień roota.

:::note[Wszystkie pliki AppImage wymagają uprawnień do wykonywania, aby mogły być uruchomione.]
Możesz ustawić uprawnienia do wykonywania za pomocą następującego polecenia:
```sh
chmod +x /ścieżka/do/twojego/appimage
```
Lub kliknij prawym przyciskiem myszy plik AppImage, przejdź do `Właściwości` > `Uprawnienia` i zaznacz pole `Zezwalaj na wykonywanie pliku jako programu`.
:::

:::note[Przed uruchomieniem plików AppImage upewnij się, że na Twoim systemie zainstalowany jest FUSE (Filesystem in Userspace).]
```sh
sudo pacman -S fuse2
```
:::

Do zarządzania plikami AppImage można użyć [AppImageLauncher](https://github.com/TheAssassin/AppImageLauncher), który zapewnia łatwy sposób integracji plików AppImage z systemem.
<Tabs>
  <TabItem label='Używanie AppImageLauncher (GUI)'>
    AppImageLauncher to graficzne narzędzie, które upraszcza zarządzanie plikami AppImage w systemie. Integruje się ze środowiskiem graficznym, ułatwiając uruchamianie i zarządzanie plikami AppImage.
        <Steps>
        1. Zainstaluj AppImageLauncher:
              ```sh
              paru appimagelauncher
              ```
        2. Pobierz plik AppImage z zaufanego źródła.

        3. Kliknij dwukrotnie pobrany plik AppImage. AppImageLauncher poprosi o zintegrowanie aplikacji z systemem.

        4. Postępuj zgodnie z instrukcjami, aby zakończyć proces integracji.

        5. Po zintegrowaniu możesz uruchomić aplikację z menu aplikacji lub klikając dwukrotnie plik AppImage.
        </Steps>
    </TabItem>
</Tabs>

## Konfiguracja dostępu do udziałów Samba

Samba to darmowa re-implementacja protokołu sieciowego SMB. Aby połączyć się z serwerem samba, udostępniono użytkownikom CachyOS przydatną konfigurację, ale wymaga ona zmiany konfiguracji serwera samba.

### Instalacja i używanie pliku smb.conf CachyOS

Aby użyć wygodnego pliku smb.conf, najpierw zainstaluj odpowiedni pakiet, który dostarcza wymagany plik smb.conf. Następnie zastąp istniejący plik smb.conf na serwerze tym plikiem i ponownie skonfiguruj udostępnione woluminy.

:::note[Ten przewodnik zakłada, że masz już działający serwer Samba]
:::

<Steps>
    1. Utwórz kopię zapasową oryginalnego pliku `smb.conf`, zwykle znajdującego się w `/etc/samba/smb.conf` w systemach Linux.
    2. Zainstaluj pakiet ustawień Samba CachyOS na maszynie klienta:
        ```sh
        sudo pacman -S cachyos-samba-settings
        ```
    3. Skopiuj plik `smb.conf` z maszyny klienta na serwer Samba.
    4. Otwórz i edytuj plik, aby dodać swoje udostępnione katalogi, drukarki itp.
    5. Zrestartuj usługę Samba na serwerze:
        ```sh
        sudo systemctl restart --now samba
        ```
    6. Na maszynie klienta uzyskaj dostęp do udostępnionych zasobów za pomocą menedżera plików (np. `smb://<adres_ip_serwera>/<nazwa_udziału>`).

        Jeśli skonfigurowano poprawnie, zostaniesz poproszony o dane logowania. Pamiętaj, aby wybrać opcję zapisania informacji logowania, jeśli chcesz.
</Steps>
