---
title: Oferowane menedżery rozruchu
description: Opis i rekomendacje dla obecnie oferowanych menedżerów rozruchu
tableOfContents:
  minHeadingLevel: 1
  maxHeadingLevel: 3
---

Aby zaoferować najlepsze wrażenia na różnych urządzeniach, CachyOS obecnie oferuje następujące menedżery rozruchu: **systemd-boot, rEFInd, GRUB i Limine**.

Ten artykuł wiki opisuje zestaw funkcji każdego menedżera rozruchu i zawiera nasze rekomendacje, kiedy je wybierać.
Aby dowiedzieć się o konfiguracji, zobacz [Konfiguracja Menedżera Rozruchu](/pl/configuration/boot_manager_configuration).

:::caution
**Ważna uwaga:** Niektóre płyty główne MSI posiadają oprogramowanie układowe UEFI, które nie jest w pełni zgodne ze specyfikacją UEFI. Może to prowadzić do problemów z kompatybilnością z niektórymi menedżerami rozruchu, w tym GRUB i rEFInd.

Jeśli napotkasz takie problemy, rozważ użycie `systemd-boot` lub `Limine`.
:::

---

## Szybkie porównanie funkcji

<style>{`
  .bm-table {
    width: 100%;
    border-collapse: collapse;
  }
  .bm-table th, .bm-table td {
    padding: 8px 10px;
    vertical-align: top;
  }
  /* vertical separators between boot-manager columns */
  .bm-table th:not(:first-child),
  .bm-table td:not(:first-child) {
    border-left: 2px solid var(--ifm-table-border-color, #e5e7eb);
  }
  /* bottom rule under header */
  .bm-table thead th {
    border-bottom: 2px solid var(--ifm-table-border-color, #e5e7eb);
  }
`}</style>

<table className="bm-table">
  <thead>
    <tr>
      <th>Funkcja</th>
      <th><strong>systemd-boot</strong></th>
      <th><strong>rEFInd</strong></th>
      <th><strong>GRUB</strong></th>
      <th><strong>Limine</strong></th>
    </tr>
  </thead>
  <tbody>
    <tr>
      <td><strong>Wsparcie dla oprogramowania układowego</strong></td>
      <td>Tylko UEFI (bez BIOS/MBR)</td>
      <td>Tylko UEFI</td>
      <td>UEFI i BIOS</td>
      <td>UEFI i BIOS</td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Wsparcie systemu plików dla <code>/boot</code></strong></td>
      <td>Zgodnie ze wsparciem oprogramowania układowego (zwykle FAT12/16/32); Więcej dzięki sterownikom EFI</td>
      <td>Zgodnie ze wsparciem oprogramowania układowego, ext2, ext3, ext4, btrfs, ISO-9660, HFS+ i NTFS; Więcej dzięki sterownikom EFI</td>
      <td>Szerokie wsparcie dla systemów plików (ext*, Btrfs, XFS, itp.)</td>
      <td>FAT12/16/32, ISO9660 dla <code>/boot</code></td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Dual-boot z Windows</strong></td>
      <td>Automatycznie wykrywa Menedżera rozruchu systemu Windows na tej samej partycji ESP</td>
      <td>Automatycznie wykrywa loadery EFI i jądra</td>
      <td>Wspierany przez <code>os-prober</code> lub ręczną konfigurację</td>
      <td>Wspierany; Wpisy Menedżera rozruchu systemu Windows można dodać za pomocą <code>limine-scan</code></td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Integracja migawek Btrfs</strong></td>
      <td>Możliwa przy niestandardowej konfiguracji (niezapewnionej przez CachyOS)</td>
      <td>Możliwa przy niestandardowej konfiguracji (niezapewnionej przez CachyOS)</td>
      <td><strong>Wspierana w CachyOS przez</strong> <code>grub-btrfs-support</code></td>
      <td><strong>Wspierana w CachyOS przez</strong> <code>limine-snapper-sync</code></td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Pełne szyfrowanie dysku (FDE)</strong></td>
      <td>Możliwe (zaszyfrowany root; <code>/boot</code> musi pozostać nieszyfrowany)</td>
      <td>Możliwe (zaszyfrowany root; <code>/boot</code> musi pozostać nieszyfrowany)</td>
      <td>W pełni wspierane, włącznie z szyfrowanym <code>/boot</code> przez <code>cryptodisk</code> (tylko LUKS1/PBKDF2; wsparcie dla LUKS2 ograniczone/wymaga obejść)</td>
      <td>Możliwe (zaszyfrowany root; <code>/boot</code> musi pozostać nieszyfrowany)</td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Motywy / Interfejs użytkownika</strong></td>
      <td>Minimalny, brak motywów</td>
      <td>Graficzny, konfigurowalny interfejs</td>
      <td>Możliwość zmiany motywu, klasyczny interfejs</td>
      <td>Menu z możliwością zmiany motywu (skórki)</td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Łatwość konfiguracji w CachyOS</strong></td>
      <td>Bardzo prosta (CachyOS domyślnie konfiguruje go automatycznie)</td>
      <td>Łatwa konfiguracja z automatycznym wykrywaniem systemów operacyjnych i jąder</td>
      <td>Uproszczona przez hooki/skrypty CachyOS (dodaje migawki Btrfs do menu)</td>
      <td>Uproszczona przez narzędzia CachyOS (pomocnicy wpisów + integracja menu migawek)</td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Dziwactwa UEFI w MSI</strong></td>
      <td>Działa niezawodnie</td>
      <td>Mogą występować problemy (wymagane obejścia)</td>
      <td>Mogą występować problemy</td>
      <td>Działa niezawodnie</td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Measured Boot z TPM PCR</strong></td>
      <td>Tak, <a href="https://systemd.io/TPM2_PCR_MEASUREMENTS/" target="_blank">wbudowane</a></td>
      <td>Możliwe przy użyciu systemd-ukify</td>
      <td>Tak, <a href="https://www.gnu.org/software/grub/manual/grub/html_node/Measured-Boot.html" target="_blank">wbudowane</a></td>
      <td><a href="https://github.com/fwupd/fwupd/discussions/9568" target="_blank">Możliwe przy użyciu systemd-ukify</a></td>
    </tr>
    <tr>
      <td><strong>Najlepszy przypadek użycia</strong></td>
      <td>Szybkie/proste konfiguracje UEFI; rozwiązanie awaryjne dla problemów z MSI</td>
      <td>Multi-boot z dopracowanym interfejsem</td>
      <td>Potrzebny do szyfrowanego <strong>/boot</strong>, BIOS lub najszerszego wsparcia dla systemów plików</td>
      <td>Nowoczesne konfiguracje wymagające rozruchu z migawek + BIOS i UEFI + chainloading</td>
    </tr>
  </tbody>
</table>

## Szczegóły menedżerów rozruchu

### systemd-boot

Będąc częścią rodziny systemd, systemd-boot został stworzony, aby być jak najprostszym. Z tego powodu wspiera on tylko systemy oparte na UEFI. Ta prosta, ale wydajna konstrukcja zapewnia jego niezawodność i szybkość, ale kosztem zaawansowanych funkcji wspieranych przez inne menedżery rozruchu.

#### Zalety
- Bardzo prosta konfiguracja.
- Wpisy rozruchowe są rozdzielone na wiele plików, co ułatwia zarządzanie nimi.
- Zapewnia kompatybilność z niektórymi płytami MSI, które mają problemy z UEFI przy użyciu innych menedżerów rozruchu.
- W CachyOS konfiguracja jest generowana automatycznie od razu po instalacji.
- Rejestry PCR modułu TPM są mierzone podczas rozruchu.

#### Wady
- Brak wsparcia dla BIOS/MBR.
- Bardzo ubogi: brak motywów czy personalizacji.
- Jeśli używasz systemu plików na partycji rozruchowej innego niż domyślne dla oprogramowania układowego (FAT12/16/32), konieczne jest ręczne dodanie oddzielnych partycji ESP i [XBOOTLDR](https://wiki.archlinux.org/title/Systemd-boot#Installation_using_XBOOTLDR) oraz sterowników EFI.
- Nie potrafi znaleźć obrazów rozruchowych na partycjach innych niż jego własna ESP lub partycja XBOOTLDR.
- Konfiguracja nie jest generowana automatycznie, chyba że zostanie to skonfigurowane.
- Brak natywnego wsparcia dla przywracania migawek Btrfs z powodu wymogu przechowywania obrazów jądra na partycji rozruchowej, a nie na partycji głównej (root).
  - Rozruch z migawek jest możliwy tylko przy niestandardowych konfiguracjach (niezapewnionych przez CachyOS).

---

### rEFInd

Jako fork rEFIt, rEFInd został stworzony głównie po to, by ułatwić użytkownikom MacOS korzystanie z wielu systemów operacyjnych. Jednak rEFInd ewoluował, stając się niezależnym od sprzętu, co czyni go doskonałym wyborem do multi-bootingu na każdym systemie. Główną zaletą rEFInd jest jego zdolność do skanowania wszystkich urządzeń pamięci masowej podczas rozruchu i odpowiedniego wyświetlania wpisów dla każdego znalezionego systemu operacyjnego/jądra.

#### Zalety
- Automatycznie wykrywa wszystkie systemy operacyjne i jądra na urządzeniach pamięci masowej.
- Wymaga niewielkiej lub żadnej ręcznej konfiguracji.
- Graficzny interfejs użytkownika przypominający selektor rozruchu w MacOS.
- Doskonałe wsparcie dla motywów, z opcjonalnym wsparciem dla ekranu dotykowego.
- Potrafi odczytywać obrazy rozruchowe z systemów plików EFI (FAT12/16/32), a także z EXT4 i BTRFS. Dodatkowe wsparcie dla systemów plików można włączyć, instalując sterowniki EFI z pakietu `efifs`.

#### Wady
- Brak wsparcia dla systemów BIOS.
- Niekompatybilny z niektórymi płytami MSI (z powodu naruszeń specyfikacji UEFI).
  - Można to naprawić za pomocą obejścia, ale wymaga to dodatkowych kroków.
- Rejestry PCR modułu TPM nie są mierzone. <a href="https://github.com/fwupd/fwupd/wiki/TPM-PCR0-differs-from-reconstruction">Nie przejdzie testu rekonstrukcji TPM PCR0</a>.
  - Można to naprawić, uruchamiając UKI, które używa systemd-stub jako UEFI stub. Można to osiągnąć za pomocą systemd-ukify.
  - Innym obejściem jest chainloading innego bootloadera, który mierzy TPM PCR (np. systemd-boot, GRUB).
---

### GRUB

GRUB to najstarszy z dostępnych menedżerów rozruchu. Ma bardzo duży zestaw funkcji, działa na prawie każdej maszynie i pozostaje najszerzej używanym menedżerem rozruchu Linuksa.

#### Zalety
- Wspiera prawie wszystkie systemy plików Linuksa.
- Szeroko stosowany — dokumentacja i pomoc społeczności są łatwo dostępne.
- Wspiera szyfrowane partycje `/boot`.
- Wspiera rozruch z migawek Btrfs (poprzez `grub-btrfs-support` w CachyOS).
- Wspiera systemy BIOS i UEFI.
- Dostępne jest wsparcie dla motywów, pomimo nieco przestarzałego interfejsu.
- Rejestry PCR modułu TPM są mierzone podczas rozruchu.

#### Wady
- Duży i złożony, z wieloma sterownikami systemów plików.
- Zauważalnie wolniejszy niż systemd-boot, rEFInd i Limine.
- Niekompatybilny z niektórymi płytami MSI (naruszenia specyfikacji UEFI).

---

### Limine

Limine to nowoczesny, zaawansowany i przenośny wieloprotokołowy bootloader. Służy jako referencyjna implementacja protokołu rozruchowego Limine i wspiera Linuksa, a także chainloading innych loaderów.

#### Zalety
- Wspiera wiele protokołów rozruchowych, w tym Multiboot2 i protokół rozruchowy Linuksa.
- Może uruchamiać się zarówno na systemach UEFI, jak i BIOS.
- Posiada możliwości zmiany motywów podobne do GRUB-a.
- Wspiera migawki Btrfs za pomocą `limine-snapper-sync`, domyślnie włączone w CachyOS z Btrfs.

#### Wady
- `/boot` musi używać systemu plików FAT12/16/32 lub ISO9660. Inne systemy plików wymagają dodatkowej konfiguracji.
- Nie dodaje automatycznie wpisu do UEFI NVRAM. Należy to zrobić ręcznie za pomocą `efibootmgr` lub automatycznie za pomocą `limine-entry-tool` (preinstalowanego w CachyOS).
- Nie działa z UFS (Universal Flash Storage), używanym np. w niektórych Chromebookach.
- Rejestry PCR modułu TPM nie są mierzone. <a href="https://github.com/fwupd/fwupd/wiki/TPM-PCR0-differs-from-reconstruction">Nie przejdzie testu rekonstrukcji TPM PCR0</a>.
  - Można to naprawić, uruchamiając UKI, które używa systemd-stub jako UEFI stub. Można to osiągnąć za pomocą systemd-ukify (<a href="https://github.com/fwupd/fwupd/discussions/9568" target="_blank">zobacz tutaj</a>).
  - Innym obejściem jest chainloading innego bootloadera, który mierzy TPM PCR (np. systemd-boot, GRUB).

---

## TL;DR

- Wybierz GRUB, jeśli potrzebujesz szyfrowanego `/boot`, kompatybilności z BIOS lub chcesz korzystać z migawek Btrfs ze stabilnym, dojrzałym menedżerem rozruchu.

- Wybierz Limine, jeśli chcesz nowoczesnego bootloadera z integracją migawek Btrfs od razu po instalacji, a także wsparciem dla BIOS i UEFI oraz dual-boot z Windows (przez **limine-scan**).

- Wybierz rEFInd, jeśli chcesz dopracowanego interfejsu graficznego i automatycznego wykrywania wielu systemów operacyjnych na systemach UEFI.

- Wybierz systemd-boot, jeśli wolisz najprostszą konfigurację i nie potrzebujesz migawek ani zaawansowanych funkcji. Jest to również najbardziej niezawodne rozwiązanie awaryjne dla płyt głównych MSI z problemami UEFI.
